Nalog za protjerivanje uz zabranu ponovnog ulaska u trajanju od šest godina koji je nakon osude za teška krivična djela izrečen migrantu koji je zakonito boravio u Danskoj osam i po godina • Nema kršenja člana 8. Evropske konvencije

Činjenice predmeta i navodi podnosioca predstavke

Podnosilac predstavke i njegov punoljetni sin ušli su u Dansku 2013. godine. U to vrijeme podnosilac predstavke je imao 39 godina. Odobren mu je boravak u Danskoj u svojstvu izbjeglice. Njegovoj supruzi i njegovoj ostaloj djeci je 1. maja 2014. godine odobreno spajanje porodice. Dvoje od njihovo sedmero djece bili su maloljetni. Podnosilac predstavke nije imao krivični dosje.

Presudom Okružnog suda od 26. juna 2023. godine podnosilac predstavke je osuđen, između ostalog, za 14 krivičnih djela pranja novca naročito teške prirode i jedno krivično djelo prikrivanja ukradene robe. Izrečena mu je kazna zatvora u trajanju od tri godine. Također je naloženo njegovo protjerivanje iz Danske, uz trajnu zabranu ponovnog ulaska.

Viši sud je u februaru 2024. godine potvrdio osuđujuću presudu, ali je kaznu smanjio na dvije godine i šest mjeseci zatvora, te naložio protjerivanje podnosioca predstavke iz Danske, uz zabranu ponovnog ulaska u trajanju od šest godina. Vrhovni sud je presudom od 29. januara 2025. godine potvrdio presudu Višeg suda.

Pozivajući se na član 8. Evropske konvencije (pravo na poštovanje privatnog i porodičnog života), podnosilac predstavke se pred Evropskim sudom žalio na odluku Vrhovnog suda kojom je naloženo njegovo protjerivanje. Naveo je da šestogodišnja zabrana ponovnog ulaska predstavlja de facto trajnu zabranu budući da kao državljanin Sirije nema nikakvih izgleda za ponovni ulazak u Dansku.

Ocjena Evropskog suda

Evropski sud je istakao da su danski sudovi svoje pravno obrazloženje zasnovali na relevantnim odredbama Zakona o strancima i Krivičnog zakona, uzimajući u obzir kriterije koji se primjenjuju prilikom procjene proporcionalnosti prema članu 8. Konvencije i sudskoj praksi Evropskog suda.

Što se tiče kriterija „dužine boravka podnosioca predstavke u zemlji iz koje treba biti protjeran”, Vrhovni sud je na odgovarajući način uzeo u obzir činjenicu da je podnosilac predstavke ušao u Dansku u dobi od 39 godina, te da je u njoj zakonito boravio osam i po godina do trenutka kada je počeo činiti predmetna krivična djela.

Kriterij „proteka vremena od počinjenja krivičnog djela i ponašanja podnosioca predstavke tokom tog perioda” nije uzet u obzir prilikom razmatranja predmeta pred Vrhovnim sudom, ali je Evropski sud napomenuo da je podnosilac predstavke naknadno, 17. septembra 2025. godine, stavljen u pritvor i optužen za nekoliko novih krivičnih djela pranja novca naročito teške prirode, te da je postupak u toku.
U odnosu na kriterij „čvrstine društvenih, kulturnih i porodičnih veza sa zemljom domaćinom i zemljom odredišta”, Vrhovni sud je na odgovarajući način uzeo u obzir okolnosti podnosioca predstavke i utvrdio da su njegove veze s Danskom bile ograničene, dok su veze sa Sirijom bile snažne, te da je bio dobro pripremljen za izgradnju života u Siriji. Vrhovni sud je također uzeo u obzir porodičnu situaciju podnosioca predstavke, uključujući i kriterij „najboljih interesa i dobrobiti djece, a posebno ozbiljnosti poteškoća s kojima bi se ona vjerovatno suočila u zemlji u koju bi podnosilac predstavke trebao biti protjeran”.

U odnosu na kriterij mogućnosti da porodica podnosioca predstavke krene s njim u Siriju, Vrhovni sud je ocijenio da bi supruga kao državljanka Sirije bila dobro pripremljena za izgradnju života u toj zemlji. U pogledu dvoje djece koja su još uvijek bila maloljetna i koja su razvila značajne lične veze s Danskom, Vrhovni sud je zaključio da ona nisu nespremna za život u Siriji s obzirom na to da su odrasla u sirijskoj porodici. Vrhovni sud je ocijenio da bi, u slučaju da porodica podnosioca predstavke ostane u Danskoj, oni mogli održavati kontakt posjetom Siriji ili drugim zemljama u kojima bi im boravak bio dozvoljen. Također bi mogli održavati kontakt telefonom ili putem interneta.

Evropski sud je istakao da se također vodilo računa o trajanju naloga za protjerivanje, a posebno o tome da li je zabrana ponovnog ulaska bila ograničenog ili neograničenog trajanja. Evropski sud je podsjetio kako je ranije utvrdio da je takva zabrana nesrazmjerna ukoliko je neograničenog trajanja, dok je u drugim slučajevima smatrao da ograničeno trajanje naloga za udaljavanje predstavlja faktor koji ide u prilog njegovoj srazmjernosti. Jedan od elemenata koji su uzeti u obzir u tom kontekstu je pitanje da li je krivično djelo koje je dovelo do naloga za protjerivanje bilo takve prirode da je dotično lice predstavljalo ozbiljnu prijetnju javnom poretku. U ovom predmetu Evropski sud nije doveo u pitanje utvrđenje da su krivična djela podnosioca predstavke, koja su dovela do naloga za protjerivanje, bila takve prirode da je on predstavljao ozbiljnu prijetnju javnom poretku.

Trajanje zabrane ponovnog ulaska samo je jedan od mnogih faktora koje treba uzeti u obzir pri procjeni da li je nalog za protjerivanje u skladu sa članom 8. U danskom kontekstu situacija je drugačija zbog danskog zakona koji sudovima omogućava da skrate trajanje zabrane ponovnog ulaska ako, i samo ako, bi duže trajanje „zasigurno bilo u suprotnosti s međunarodnim obavezama Danske”. To znači da u određenim graničnim slučajevima trajanje zabrane ponovnog ulaska postaje odlučujući faktor u procjeni koju vrše danski sudovi.

Evropski sud je konstatirao da se Vrhovni sud nije izjasnio o tome da li se slaže s ocjenom Višeg suda da bi protjerivanje podnosioca predstavke, uz trajnu zabranu ponovnog ulaska, „zasigurno bilo u suprotnosti s Konvencijom”. S obzirom na to da se na presudu Višeg suda žalio samo podnosilac predstavke, Vrhovni sud nije mogao produžiti trajanje zabrane ponovnog ulaska, čak i da se nije slagao s ocjenom Višeg suda. Ipak, da se nije slagao, Vrhovni sud je to mogao navesti i obrazložiti svoje razloge.

Ako bi se Vrhovni sud složio s Višim sudom da bi protjerivanje podnosioca predstavke uz trajnu zabranu ponovnog ulaska zasigurno bilo u suprotnosti s Konvencijom, kako je pretpostavila Vlada, odlučujuće je pitanje da li se vremenski ograničena priroda zabrane ponovnog ulaska može smatrati faktorom koji bi protjerivanje podnosioca predstavke mogao učiniti usklađenim sa članom 8. Kao što je navedeno u predmetu Sharafane protiv Danske, to će biti slučaj samo ako postoji određena mogućnost da se protjerano lice vrati, makar samo i u posjetu, u nekom trenutku u budućnosti. Vrhovni sud se nije bavio pitanjem koje je podnosilac predstavke pokrenuo pred njim, a koje se odnosilo na to da je šestogodišnja zabrana ponovnog ulaska de facto predstavljala trajnu zabranu.

Međutim, Evropski sud je istakao da, za razliku od predmeta Sharafane, podnosilac predstavke u ovom predmetu ima suprugu i maloljetnu djecu koji žive u Danskoj. Stoga, nakon isteka zabrane ponovnog ulaska, ukoliko njegova supruga ostane u Danskoj, on će imati mogućnost podnošenja zahtjeva za spajanje porodice. U predmetu Al-Habeeb protiv Danske Evropski sud je utvrdio da statistički podaci koje je dostavila Vlada ukazuju na to da lica poput podnosioca predstavke u tom predmetu, koja su imala supružnika ili dugogodišnjeg vanbračnog partnera u Danskoj, imaju izglede za ponovni ulazak u Dansku po osnovu spajanja porodice, koji nisu bili čisto teorijske prirode. To se odnosi i na lice koje, poput podnosioca predstavke u ovom predmetu, ima supružnika s boravištem u Danskoj.

Stoga, Evropski sud nije našao razlog da dovodi u pitanje zaključak domaćih sudova da je vremenski ograničena priroda zabrane ponovnog ulaska bila faktor koji je protjerivanje podnosioca predstavke mogao učiniti usklađenim sa članom 8. 

Evropski sud je zaključio da je miješanje u privatni i porodični život podnosioca predstavke bilo opravdano relevantnim i dovoljnim razlozima. Konstatirao je da je na svim nivoima nadležnosti izvršena izričita i temeljita procjena o tome da li se nalog za protjerivanje može smatrati suprotnim međunarodnim obavezama Danske. Zaključio je da nije došlo do povrede člana 8. Evropske konvencije.