Sila koju je policajac upotrijebio tokom hapšenja nije bila neophodna i proporcionalna u okolnostima konkretnog slučaja • Povreda člana 3. Evropske konvencije

Činjenice i navodi podnositeljice predstavke

U relevantno vrijeme policija je primila prijavu da se E. C. U., bivši partner podnositeljice predstavke, na ulici ponaša zbunjeno i agresivno. Pet policajaca bilo je zaduženo da reagira na incident. Obaviješteni su da E. C. U. odranije ima dosje o nasilju, prijetnjama i prekršajima u vezi s drogom. Tokom hapšenja koje je uslijedilo policajac X udario je E. C. U. u glavu, koji je uhapšen i odveden u policijsku stanicu, nakon čega je ubrzo preminuo. Nakon što je obdukcija pokazala da je uzrok smrti E. C. U. uzimanje narkotika, istraga je obustavljena i utvrđeno je da je upotreba sile bila neophodna i proporcionalna, te da nije bilo naznaka da je sila koja je primijenjena prema E. C. U. uzrokovala ili doprinijela njegovoj smrti. Podnositeljica predstavke podnijela je žalbu Apelacionom sudu protiv odluke o obustavi istrage. Tvrdila je da je sila koju je upotrijebio policajac X, uključujući i udarac u glavu, bila nepotrebna i nesrazmjerna, te stoga i nezakonita u svjetlu, između ostalog, mentalnog stanja E. C. U.

Apelacioni sud je odbio žalbu podnositeljice predstavke. Iz obrazloženja suda proizlazi da je sud utvrdio da nema naznaka da su policajac X i njegove kolege primijenili jednostranu i pretjeranu silu. Apelacioni sud je smatrao da je u konkretnom slučaju policajac X trebao odustati od nanošenja udarca u glavu, ali da, s obzirom na ponašanje E. C. U., okolnosti slučaja, namjere policijskih službenika da pruže pomoć i nedostatak specijalističke obuke policajaca u slučajevima poput ovog, nije bilo krivičnog djela koje bi zahtijevalo krivično gonjenje. Nije bilo mogućnosti žalbe na odluku Apelacionog suda.

Podnositeljica predstavke se pred Evropskim sudom žalila da je policajac X upotrebom sile tokom hapšenja E. C. U. postupio suprotno članu 3. Evropske konvencije.

Ocjena Evropskog suda

Evropski sud je ukazao da se žalba koju je podnositeljica predstavke podnijela Apelacionom sudu odnosila samo na odluku o nepokretanju krivičnog postupka protiv policajca X, tako da je predmet pred Evropskim sudom stoga ograničen na silu koju je upotrijebio policajac X. Međutim, to nije spriječilo Evropski sud da ispita žalbu u odnosu na činjenično stanje policijske intervencije u cjelini. Evropski sud je primijetio da između stranaka nije sporno da je povrede koje je zadobio E. C. U. uzrokovao policajac tokom njegovog hapšenja. Međutim, stranke se ne slažu oko toga da li je sila koju je policajac X upotrijebio u toj prilici, posebno udarac E. C. U. u potiljak, bila neophodna u datim okolnostima. U vezi s navedenim, Evropski sud smatra da se ne može reći da su policajci, uključujući i policajca X, mogli imati istinsko uvjerenje da su im ugroženi životi ili sigurnost.

Evropski sud je također primijetio da policajci, uključujući i policajca X, nisu bili odgovarajuće obučeni za takve situacije. Štaviše, uprkos tome što nisu bili obučeni, policajci nisu zatražili pomoć od medicinskih stručnjaka ili specijaliziranih policajaca koji bi bili bolje opremljeni za postupanje s licem takvog mentalnog zdravlja. Zaista, kako je naveo Apelacioni sud, policija se suočila s gotovo nemogućom situacijom za koju nije bila adekvatno pripremljena. Činjenica da se za E. C. U. navodi da se ponašao vrlo zbunjeno i uznemireno trebala je izazvati zabrinutost u pogledu njegovog mentalnog zdravlja i mogućnosti predoziranja narkoticima ili mentalne bolesti.

U takvim okolnostima policija je trebala biti u stanju predvidjeti da bi se mogla suočiti s određenim otporom s njegove strane i trebala je shodno tome planirati i izvršiti intervenciju. Konačno, Evropski sud je smatrao da obrazloženje Apelacionog suda o neophodnosti upotrebe sile u ovom konkretnom slučaju nije bilo u potpunosti jasno, što se može uzeti u obzir prilikom ispitivanja usklađenosti s materijalnim dijelom člana 3. Evropske konvencije. Prvo, Apelacioni sud je utvrdio da udarac šakom u potiljak E. C. U. nije trebao biti primijenjen. Ipak, smatrao je da zbog okolnosti slučaja, ponašanja samog E. C. U., nestabilne situacije i nedostatka specijalizirano obučenih policajaca za te vrste slučajeva upotreba sile od strane policajca X nije predstavljala krivično djelo koje zahtijeva krivično gonjenje. Iako nije na Evropskom sudu da nagađa o tome da li su ispunjeni uvjeti za krivično gonjenje, Evropski sud je istakao da obrazloženje ne objašnjava u potpunosti zašto udarac u glavu, koji nije trebao biti zadat, nije predstavljao napad. Takav nedostatak jasnoće može utjecati na ukupnu procjenu da li je upotreba sile bila strogo neophodna u datim okolnostima.

S obzirom na navedeno, a posebno na prirodu i mjesto upotrijebljene sile, odnosno udarac u glavu, kao i na kriterij profesionalnog odnosa i visokog stepena stručnosti policijskih službenika, Evropski sud je smatrao da Vlada nije uspjela uvjerljivo dokazati da je u okolnostima slučaja bilo strogo neophodno i proporcionalno da policajac X pribjegne takvoj sili kako bi slomio otpor E. C. U. i učinio ga boljim za saradnju.

Shodno tome, Evropski sud je odbio prigovor Vlade o nekompatibilnosti ratione materiae s odredbama Evropske konvencije i zaključio da je E. C. U. bio podvrgnut ponižavajućem postupanju suprotno članu 3. Evropske konvencije.