Nehumano ili ponižavajuće postupanje • Nedostatak adekvatnog psihijatrijskog praćenja zatvorenika s ozbiljnim poremećajem mentalnog zdravlja • Povreda člana 3. Evropske konvencije

Činjenice i navodi podnosioca predstavke

Podnosilac predstavke boluje od bipolarnog poremećaja i ovisan je o drogama. Zbog psihičkog poremećaja bio je više puta hospitaliziran, a nadležni Fond socijalnog osiguranja je 2015. godine utvrdio da ispunjava uvjete za priznavanje 67% invaliditeta. Na osnovu utvrđenog invaliditeta podnosiocu predstavke je dodijeljena invalidnina.

Podnosilac predstavke je 4. decembra 2020. godine optužen za pridruživanje kriminalnoj organizaciji i trgovinu drogom te je pritvoren u psihijatrijskoj bolnici zatvora Korydallos. Vještačenjem psihijatra utvrđeno je da je podnosilac predstavke ovisnik o drogama, da pati od bipolarnog afektivnog poremećaja i da mu je potrebna posebna terapijska njega i liječenje.

U postupku odlučivanja o produženju pritvora podnosilac predstavke je isticao da pritvor nije u skladu s njegovim zdravstvenim stanjem jer mu u pritvoru nije moguće osigurati redovno psihijatrijsko praćenje.

Optužno odjeljenje Prekršajnog suda u Atini je podnosiocu predstavke produžilo pritvor do 27. novembra 2021. godine smatrajući da postoji osnovana sumnja da je podnosilac predstavke počinio krivična djela za koja je zaprijećena kazna doživotnog zatvora, da su sumnjiva djela počinjena više puta, sa značajnom organizacijom i planiranjem, a ponekad i unutar škola, te da blaže mjere ne bi bile dovoljne da osiguraju prisustvo podnosioca predstavke u postupku.

Istražni sudija odbio je zahtjev podnosioca predstavke za ukidanje pritvora ocijenivši da ovisnost o drogama, u skladu s relevantnim zakonom, ne predstavlja osnov za povoljniji tretman u odnosu na djelo za koje je optužen, zbog čega nije dalje razmatrao dostavljeni psihijatrijski nalaz. Pritvor je naknadno produžen do 27. maja 2022. godine.

Apelacioni krivični sud u Atini oslobodio je podnosioca predstavke optužbe za pridruživanje kriminalnoj organizaciji, ali je proglašen krivim za trgovinu drogom, koju je počinio kao ovisnik o drogama, i osuđen na četiri godine zatvora. Presudom je određeno da žalba, ukoliko je podnese podnosilac predstavke, odgađa izvršenje kazne do donošenja konačne odluke o toj žalbi.

Podnosilac predstavke je podnio žalbu i shodno tome je pušten na slobodu 18. aprila 2022. godine.

Podnosilac predstavke se Evropskom sudu žalio, između ostalog, na povredu člana 3. Evropske konvencije ističući da je medicinska njega koju je primio dok je bio u pritvoru bila neadekvatna.

Odlučenje Evropskog suda

Evropski sud je utvrdio da se predmet prvenstveno odnosi na medicinski tretman podnosioca predstavke tokom pritvora u zatvoru Korydallos između 19. marta 2021. i 18. aprila 2022. godine, ali je, radi ocjene adekvatnosti pružene zdravstvene zaštite, uzeo u obzir i relevantne aspekte prethodnog liječenja koji su mogli utjecati na zdravstvenu njegu podnosioca predstavke u tom zatvoru.

Evropski sud je naveo da su zatvorske vlasti zatvora Korydallos bile svjesne zdravstvenog stanja podnosioca predstavke prilikom njegovog premještaja u tu ustanovu 19. marta 2021. godine. Konkretno, u medicinskom kartonu podnosioca predstavke navedeno je da podnosilac predstavke pati od bipolarnog poremećaja i da mu je psihijatar u Psihijatrijskoj bolnici zatvora Korydallos propisao lijekove. Medicinski karton je uključivao i medicinski izvještaj u kojem je navedeno da podnosilac predstavke pati od poremećaja mentalnog zdravlja, da je ovisnik o drogama i da mu je „potrebna podrška“, te da je podnosilac predstavke prethodno bio hospitaliziran u javnim bolnicama i da su ga organi socijalnog osiguranja zbog njegovog mentalnog zdravstvenog stanja proglasili invalidom.

Evropski sud je naveo da je, iako je Vlada tvrdila da je podnosilac predstavke bio pod psihijatrijskim nadzorom, utvrdio da je u medicinskom kartonu zabilježena samo jedna psihijatrijska konsultacija tokom cjelokupnog trajanja njegovog pritvora, i to 18. februara 2022. godine. Pritom, medicinska dokumentacija nije sadržavala zapis o samoj konsultaciji, već samo bilješku o želji podnosioca predstavke da ne uzima određeni lijek.

Iako Evropski sud nije smatrao da je na njemu da određuje učestalost psihijatrijskih pregleda, niti da odlučuje o odgovarajućem načinu liječenja, na osnovu dostupne dokumentacije nije mogao zaključiti da je podnosilac predstavke u zatvoru Korydallos bio pod redovnim psihijatrijskim nadzorom, uprkos tome što je njegovo zdravstveno stanje zahtijevalo takav nadzor.

Nadalje, Evropski sud je sa zabrinutošću primijetio da ne postoji dokumentacija u vezi s psihijatrijskim konsultacijama podnosioca predstavke koje su održane u zatvoru Korydallos, osim informacija koje se odnose na lijekove podnosioca predstavke. Čak se i te informacije čine nepotpunim jer tvrdnja Vlade da je 18. februara 2022. godine zatvorski psihijatar izmijenio lijekove podnosioca predstavke „propisivanjem još jedne tablete“ nije zabilježena u medicinskom kartonu, već samo u dokumentu zamjenika direktora zatvora Korydallos. Stoga je Evropski sud naglasio da se može samo nagađati zašto je podnosilac predstavke posjetio psihijatra 18. februara 2022. godine, zašto nisu zakazane kontrolne sesije i kakvo je bilo mišljenje psihijatra o zdravstvenom stanju podnosioca predstavke i njegovom razvoju. Nadalje, medicinski karton koji je dostavila Vlada nije sadržavao nikakav raspored redovnih psihijatrijskih konsultacija. Također, medicinski karton podnosioca predstavke nije sadržavao nikakve informacije iz početne psihijatrijske procjene podnosioca predstavke u Psihijatrijskoj bolnici zatvora Korydallos, osim recepta za lijekove. S obzirom na te dokaze koje je dostavila Vlada, Evropski sud je naglasio da ne može zaključiti da je psihijatrijsko praćenje podnosioca predstavke u zatvoru Korydallos bilo redovno, kako je Vlada tvrdila.

U vezi s tim, Evropski sud je primijetio da primjenjive odredbe Krivičnog zakona, posebno članovi u vezi s medicinskom njegom, ne sadrže jasne smjernice o tome šta treba biti zabilježeno u medicinskom kartonu pritvorenika radi dokumentiranja medicinskih pregleda i konsultacija. Evropski sud je istakao obavezu vlasti da osiguraju vođenje sveobuhvatne evidencije o zdravstvenom stanju i liječenju pritvorenika dok su u pritvoru. S obzirom na sve navedeno, Evropski sud je naglasio da u medicinskom kartonu podnosioca predstavke nije zabilježeno da je bio podvrgnut redovnom psihijatrijskom praćenju u zatvoru Korydallos, iako je njegovo zdravlje zahtijevalo takvo praćenje. Shodno tome, Evropski sud je zaključio da domaće vlasti podnosiocu predstavke nisu osigurale adekvatno psihijatrijsko praćenje, zbog čega je došlo do kršenja člana 3. Evropske konvencije.