Produženje pritvora podnosiocu predstavke bez saslušanja o novim činjenicama i razlozima • Kršenje člana 5. stav 3. Evropske konvencije za zaštitu ljudskih prava i osnovnih sloboda
Činjenice predmeta i navodi podnosioca predstavke
Podnosilac predstavke pritvoren je zbog sumnje na napad i prijetnje licu B., te zbog kršenja odredaba Zakona o narkoticima. Tužilaštvo je tražilo da podnosilac predstavke bude zadržan u pritvoru, ali je Sud za prinudne mjere Kantona Aargau, nakon saslušanja podnosioca predstavke, odbio taj zahtjev zbog nedostatka konkretnog razloga za pritvor i naredio njegovo puštanje na slobodu. Odlučujući o žalbi Tužilaštva, Apelacioni sud je odlukom od 20. oktobra 2016. godine odredio produženje pritvora podnosiocu predstavke do donošenja odluke o žalbi. U međuvremenu, lice B. je obavijestilo Tužilaštvo da želi povući sve krivične prijave protiv podnosioca predstavke, o čemu je 28. oktobra 2016. godine obaviješten i Apelacioni sud. Tužilaštvo je 7. novembra 2016. godine Apelacionom sudu iznijelo nove činjenice i razloge za pritvor navodeći da je podnosilac predstavke vozio bez vozačke dozvole i počinio teške saobraćajne prekršaje.
Apelacioni sud je odlukom od 21. novembra 2016. godine poništio odluku Suda za prinudne mjere za puštanje podnosioca predstavke i naložio da se podnosilac predstavke zadrži u pritvoru u periodu od tri mjeseca. Nakon žalbe podnosioca predstavke, Savezni vrhovni sud je presudom od 19. decembra 2016. godine djelimično odlučio u korist podnosioca predstavke te utvrdio da njegovo lišavanje slobode od 28. oktobra 2016. godine do 21. novembra 2016. godine nije bilo zasnovano na sudskoj odluci koja ispunjava zakonske uvjete iz člana 5. stav 1. Evropske konvencije. Također je naveo da je Apelacioni sud trebao poništiti rješenje o pritvoru kada je 28. oktobra 2016. godine saznao za povlačenje krivične prijave. Međutim, Savezni vrhovni sud je istakao da činjenica da tokom određenog perioda nije postojao nalog za pritvor izdat u skladu s relevantnim pravnim odredbama, u smislu člana 5. stav 1. Evropske konvencije, sama po sebi ne opravdava puštanje iz pritvora ukoliko su ispunjeni suštinski uvjeti za uskraćivanje slobode. Dalje je istakao da je Apelacioni sud morao procijeniti razloge za pritvor na osnovu relevantnih činjenica i osnova poznatih u trenutku procjene, a ne samo na osnovu činjenica i osnova poznatih Sudu za prinudne mjere. Također, imajući u vidu da su podnesci javnog tužioca od 7. novembra 2016. godine u vezi s novim činjenicama i razlozima za pritvor uručeni podnosiocu zahtjeva, nije utvrdio kršenje prava na saslušanje.
Podnosilac predstavke se žalio pred Evropskim sudom ističući da su mu prekršena prava iz člana 5. st. 1. i 3. Evropske konvencije time što je Tužilaštvu bilo omogućeno da u žalbenom postupku, bez održavanja saslušanja, uvede potpuno nove činjenice i osnove za pritvor, kao i nove dokaze.
Ocjena Evropskog suda
Evropski sud se u ovom predmetu bavio pitanjem da li je odluka Apelacionog suda od 21. novembra 2016. godine o zadržavanju podnosioca predstavke u pritvoru ispunila zahtjeve iz člana 5. stav 3. Evropske konvencije.
Evropski sud je istakao da se sudska odluka od 20. oktobra 2016. godine o produženju pritvora podnosiocu predstavke, koja je donesena na osnovu nepovezanih i povučenih činjenica i dokaza, nije mogla smatrati dovoljnom u vrijeme kada je Apelacioni sud razmatrao to pitanje. Činjenični i pravni razlozi na osnovu kojih je tražen pritvor podnosioca predstavke, a time i okolnosti koje idu u prilog određivanju pritvora podnosiocu predstavke ili protiv njega, potpuno su se promijenili 7. novembra 2016. godine, a razlozi za opravdanje pritvora zahtijevali su novo ispitivanje u prisustvu podnosioca predstavke kako bi se ispunili proceduralni i materijalni zahtjevi iz člana 5. stav 3. Evropske konvencije.
Evropski sud je istakao da činjenica da podnosilac predstavke nije pušten na slobodu nakon što je lice B. povuklo krivične prijave i stoga naknadno nije ponovo uhapšen na osnovu novih činjenica i osnova nije promijenila zahtjev iz člana 5. Evropske konvencije kojim je propisano da se nakon saznanja za nove činjenice i osnove za pritvor treba odmah održati saslušanje. Primarna svrha relevantne garancije iz člana 5. stav 3. Evropske konvencije, a to je sprečavanje proizvoljnog ili neopravdanog lišavanja slobode, bila bi osujećena ako bi pojedinci mogli biti nezakonito pritvoreni i u situaciji kada su početne optužbe odbačene, a njihov pritvor u suštini ponovo određen na novim osnovima, bez izvođenja optuženog pred sudiju. Stoga se u takvim slučajevima saslušanje mora održati odmah nakon što tužilaštvo predstavi nove činjenice i osnove, koji bi, da je pritvoreno lice zakonito pušteno na slobodu, mogli opravdati njegovo ponovno pritvaranje.
Evropski sud je istakao da podnosilac predstavke nije saslušan u vezi s novim činjenicama i razlozima na kojima je Apelacioni sud zasnovao svoju odluku o produženju pritvora. Shodno tome, utvrđeno je kršenje člana 5. stav 3. Evropske konvencije.
