Pristup sudu

Odbijajući nadležnost da preispita činjenično stanje, Vrhovni sud Republike Srpske povrijedio je apelanticino pravo na pristup sudu pune jurisdikcije zajamčeno Evropskom konvencijom za zaštitu ljudskih prava i osnovnih sloboda i Ustavom BiH.
• Odluka broj U 7/00 od 18. i 19. augusta 2000. godine, objavljena u „Službenom glasniku Bosne i Hercegovine" broj 6/01, upravni postupak

U situaciji kada Vrhovni sud tri puta vraća predmet upravnim organima na ponovno rješavanje, zbog čega apelant nije bio u prilici da dođe do odluke suda o meritumu njegovih građanskih prava, apelantu nije pružen efektivan pristup sudu zajamčen članom 6. stav 1. Evropske konvencije.
• Odluka broj U 15/00 od 15. i 16. decembra 2000. godine, objavljena u „Službenom glasniku Bosne i Hercegovine" broj 6/01

Član 6. stav 1. Evropske konvencije osigurava pravo na pristup sudu pune nadležnosti, kao i pravo da sud donese odluku u meritumu radi odlučenja o zahtjevu za povrat nezakonito oduzetog stana čak i u slučaju kada je odgovarajući upravni postupak u toku.
• Odluka broj U 24/00 od 31. augusta 2001. godine, objavljena u „Službenom glasniku Bosne i Hercegovine" broj 1/02

Postoji povreda prava na pristup sudu u slučajevima koji se tiču stambenih pitanja kada su Općinski i Kantonalni sud, vraćajući predmet upravnom organu, odbili odlučiti o meritumu predmeta uslijed, navodnog, nedostatka nadležnosti. Upravni postupak, koji je u toku, ne može biti razlog za nedonošenje odluke o meritumu.
• Odluka broj U 32/02 od 24. oktobra 2003. godine, st. 21. i 28, objavljena u „Službenom glasniku Bosne i Hercegovine" broj 6/04, upravni postupak, prenos stanarskog prava na davaoca izdržavanja, utvrđena povreda člana 6. Evropske konvencije i člana II/3.e) Ustava BiH

Pravo na pristup sudu je povrijeđeno kada sud propusti da meritorno odluči o apelantovom građanskom pravu.
• Odluka broj U 64/02 od 24. oktobra 2003. godine, stav 48, objavljena u „Službenom glasniku Bosne i Hercegovine" broj 8/04, utvrđivanje građanskih prava u redovnom postupku nakon što obaveze iz vansudskog poravnanja nisu ispunjene, utvrđena povreda člana 6. Evropske konvencije i člana II/3.e) Ustava BiH

Ustavni sud zapaža da je time što nije riješeno o meritumu apelanticine tužbe, Općinski sud uskratio apelantici pravo na pristup sudu i time povrijedio član II/3.e) Ustava Bosne i Hercegovine i član 6. stav 1. Evropske konvencije. Dalje, ova povreda nije ispravljena ni nakon podnošenja žalbe Kantonalnom sudu i izjavljene revizije Vrhovnom sudu.
• Odluka broj U 28/00 od 28. novembra 2003. godine, objavljena u „Službenom glasniku Bosne i Hercegovine" broj 8/04, postupak po zahtjevu za naknadu štete protiv UN i UNPROFOR-a

Svaka država ima diskreciono pravo da sama organizira pravni sistem unutar kojeg će svakome omogućiti pristup sudu kada se radi o „utvrđivanju građanskih prava i obaveza". Na taj način proizlazi pravo države da od svakoga traži da poštuje relevantne domaće pravne propise kojima se propisuju postupci pred nadležnim organima. Ovdje se misli, prije svega, na propise od kojih zavisi nadležnost organa i dopustivost pravnog lijeka.
• Odluka o meritumu broj U 25/03 od 21. januara 2004. godine, stav 22, objavljena u „Službenom glasniku Bosne i Hercegovine" broj 40/04, parnični postupak radi utvrđivanja prava vlasništva na tzv. vojnim stanovima

Svako lice koje je direktno ili indirektno povrijeđeno mjerama upravnih organa ima pravo pristupa sudu pune jurisdikcije da bi se osigurala zaštita njegovih ugroženih prava.
• Odluka o meritumu broj U 25/03 od 21. januara 2004. godine, stav 23, objavljena u „Službenom glasniku Bosne i Hercegovine" broj 40/04, parnični postupak radi utvrđivanja prava vlasništva na tzv. vojnim stanovima

Redovni sudovi su osporenim odlukama odlučivali o apelantovom zahtjevu za pokretanje postupka za provođenje istrage protiv trećeg lica, tako da se apelant ne žali na sudsku odluku o njegovoj krivici. Pošto pravo na pristup sudu iz člana 6. stav 1. Evropske konvencije ne obuhvata pravo na pokretanje krivičnog postupka protiv trećih lica, član 6. stav 1. Evropske konvencije nije primjenjiv na konkretan slučaj.
• Odluka o meritumu broj U 63/03 od 27. februara 2004. godine, stav 28, objavljena u „Službenom glasniku Bosne i Hercegovine" broj 11/04

Vrhovni sud je odbacivanjem kao nedopustivog zahtjeva za sudsku zaštitu protiv odluke drugostepenog carinskog upravnog organa apelantima uskratio pravo na pristup sudu, jer određivanje građanskog prava ili krivične optužbe od upravnog organa koje ne ispunjava zahtjeve u vezi sa nezavisnim i nepristranim sudom mora biti podložno sudskoj kontroli nezavisnog i nepristranog suda sa punom jurisdikcijom.
• Odluka o dopustivosti i meritumu broj U 10/03 od 26. marta 2004. godine, stav 28, objavljena u „Službenom glasniku Bosne i Hercegovine" broj 19/04

U slučaju kada je apelantima, kao sestri i djedu maloljetne djece, osporenim sudskim odlukama odbijen pristup sudu, jer nemaju aktivnu legitimaciju za pokretanje postupka za oduzimanje roditeljskog prava, budući da Zakon o vanparničnom postupku to omogućava samo roditelju, odnosno usvojitelju i organu starateljstva, to predstavlja razumno proporcionalan odnos između sredstava koja su korištena i cilja koji se želi postići.
• Odluka o dopustivosti i meritumu broj U 62/03 od 21. jula 2004. godine, st. 22. i 23, objavljena u „Službenom glasniku Bosne i Hercegovine" broj 8/05

S obzirom na restriktivno tumačenje člana 187. Zakona o parničnom postupku, kojim je regulirano pravo na podnošenje tužbe za utvrđenje, došlo je do povrede apelantovog prava na pristup sudu iz člana II/3.e) Ustava Bosne i Hercegovine i člana 6. stav 1. Evropske konvencije.
• Odluka o dopustivosti i meritumu broj AP 219/03 od 23. jula 2004. godine, stav 21, objavljena u „Službenom glasniku Bosne i Hercegovine" broj 48/04, tužba kojom je traženo utvrđenje da „Elektroprivreda" nema pravo na naplatu duga od apelanta

U situaciji kada apelanti nisu ishodili meritornu odluku o svom tužbenom zahtjevu u periodu dužem od tri godine, proizlazi da, pored formalnog, nisu imali i suštinski pristup sudu i da je osporenim sudskim odlukama povrijeđeno njihovo pravo na pravično suđenje iz člana II/3.e) Ustava Bosne i Hercegovine i člana 6. stav 1. Evropske konvencije.
• Odluka o dopustivosti i meritumu broj AP 130/02 od 23. jula 2004. godine, stav 39, objavljena u „Službenom glasniku Bosne i Hercegovine" broj 43/04, postupak po tužbi suvlasnika zbog smetanja posjeda protiv privremenog korisnika

Sama činjenica da je apelant izdjejstvovao da nižestepeni sudovi donesu osporene odluke nepobitno potvrđuje da je apelantovo pravo na pristup sudu u konkretnom slučaju ostvareno. Ovo zato što su nižestepeni sudovi o apelantovom tužbenom zahtjevu raspravljali  i  odlučivali  o  meritumu  ovog  predmeta,  što,  samo  po  sebi,  isključuje postojanje povrede prava na pristup sudu iz člana 6. stav 1. Evropske konvencije. Naime, u slučajevima u kojima je povrijeđeno pravo na pristup sudu potrebno je, kao uvjet postojanja te povrede, da je sud odbacio iz nekog od procesnih razloga da odlučuje o meritumu spora, što u ovom predmetu nije slučaj.
• Odluka o dopustivosti i meritumu broj AP 218/02 od 23. jula 2004. godine, stav 18, objavljena u „Službenom glasniku Bosne i Hercegovine" broj 43/04, navodna nemogućnost pokretanja parničnog postupka zbog rata – zastara - Brčko distrikt

Dosljednom primjenom odredbe člana 323. Zakona o parničnom postupku prvostepeni sud je trebalo da zastane s dostavom apelantove žalbe drugostepenom sudu, dok se ne donese odluka o prijedlogu za dopunu presude i dok ne protekne rok za žalbu protiv te odluke. Međutim, prvostepeni sud je odmah cijeli spis dostavio drugostepenom sudu na odlučivanje o žalbi. Na taj način povrijeđeno je apelantovo pravo na pristup sudu iz člana II/3.e) Ustava Bosne i Hercegovine i člana 6. stav 1. Evropske konvencije.
• Odluka o dopustivosti i meritumu broj AP 53/03 od 26. augusta 2004. godine, stav 23, objavljena u „Službenom glasniku Bosne i Hercegovine" broj 48/04, parnični postupak radi naknade zaostalih plaća

Apelanticino pravo na pristup sudu iz člana II/3.e) Ustava Bosne i Hercegovine, odnosno člana 6. Evropske konvencije nije povrijeđeno, jer je apelantica imala pravo pristupa sudu pune jurisdikcije, pokrećući tužbu kojom je tražila utvrđenje prava na predaju stana u posjed na kojem su ona i njen suprug bili sunosioci stanarskog prava prije razvoda braka.
• Odluka o dopustivosti i meritumu broj AP 107/03 od 29. septembra 2004. godine, st. 25-28, objavljena u „Službenom glasniku Bosne i Hercegovine" broj 54/04, priznanje strane sudske odluke

Apelantici je povrijeđeno pravo na pristup sudu iz člana 6. Evropske konvencije, jer domaći pravni sistem, u slučaju koji se ticao apelanticinih prava iz člana 6. Evropske konvencije, nije omogućio sudsku zaštitu pune jurisdikcije protiv carinskih prekršajnih organa barem u jednom stepenu.
• Odluka o dopustivosti i meritumu broj U 106/03 od 27. oktobra 2004. godine, stav 38, objavljena u „Službenom glasniku Bosne i Hercegovine" broj 23/05

Pravo na pristup sudu je povrijeđeno u situaciji kada je odbačena apelanticina tužba zbog nenadležnosti i apelantica upućena da potražuje štetu kod Državne komisije za utvrđivanje ratne štete. Redovni sudovi su trebali prihvatiti nadležnosti na osnovu člana 6. stav 1. Evropske konvencije, te ispitati osnovanost apelanticinog tužbenog zahtjeva u smislu važećih odredaba Zakona o vlasničkim odnosima i Zakona o obligacionim odnosima, te meritorno odlučiti da li tužene stranke snose odgovornost ili ne.
• Odluka o dopustivosti i meritumu broj AP 98/03 od 27. oktobra 2004. godine, st. 36-41, objavljena u „Službenom glasniku Bosne i Hercegovine" broj 15/05;
• Odluka o dopustivosti i meritumu broj AP 464/04 od 17. februara 2005. godine, stav 33, objavljena u „Službenom glasniku Bosne i Hercegovine" broj 40/05, nemogućnost izvršenja pravosnažne sudske odluke kojom je dodijeljena naknada nematerijalne štete na ime pogibije bliskih članova porodice, utvrđena povreda člana 6. Evropske konvencije i člana II/3.e) Ustava BiH

Postoji povreda prava na pristup sudu kao elementa prava na pravično suđenje ako je zakonom ili nekim drugim aktom vlasti onemogućeno izvršenje pravosnažne sudske presude, kada takav zakon ili drugi akt stavlja „pretjeran teret na pojedince", čime ne zadovoljava uvjet proporcionalnosti između javnog interesa zajednice i osnovnih prava pojedinaca.
• Odluka o dopustivosti i meritumu broj AP 969/04 od 23. marta 2005. godine, stav 34, objavljena u „Službenom glasniku Bosne i Hercegovine" broj 27/05;
• Odluka o meritumu broj AP 1094/04 od 20. decembra 2005. godine, stav 43, objavljena u „Službenom glasniku Bosne i Hercegovine" broj 45/06;
• Odluka o meritumu broj AP 276/05 od 9. februara 2006. godine, stav 39, objavljena u „Službenom glasniku Bosne i Hercegovine" broj 37/06

Pravo na jednakost pred zakonom podrazumijeva i mogućnost jednakog pristupa sudu svim licima na teritoriji Bosne i Hercegovine, odnosno pravo da rješava o građanskim pravima tih lica, pod jednakim uvjetima, nadležan sud u postupku koji je predviđen zakonom.
 • Odluka o dopustivosti i meritumu broj AP 402/04 od 23. marta 2005. godine, stav 24, objavljena u „Službenom glasniku Bosne i Hercegovine" broj 32/05, postupak isplate naknade plaće, postupanje Vrhovnog suda u sporu čija vrijednost ne prelazi 15.000 KM, utvrđena povreda člana 6. Evropske konvencije i člana II/3.e) Ustava BiH

Apelantovo pravo na pravično suđenje zaštićeno članom II/3.e) Ustava Bosne i Hercegovine i članom 6. Evropske konvencije je povrijeđeno, jer u sudskom postupku nije u cijelosti odlučeno o njegovom tužbenom zahtjevu, čime mu je onemogućen pristup sudu.
• Odluka o dopustivosti i meritumu broj AP 225/04 od 23. marta 2005. godine, stav 28, objavljena u „Službenom glasniku Bosne i Hercegovine" broj 32/05

Odbijanje apelantovog tužbenog zahtjeva u dijelu koji se tiče obaveze tuženog da uplati doprinose onemogućilo je apelantu da ostvari samu suštinu njegovog „prava na pristup sudu" iz člana 6. stav 1. Evropske konvencije.
• Odluka o dopustivosti i meritumu broj AP 311/04 od 22. aprila 2005. godine, stav 33, objavljena u „Službenom glasniku Bosne i Hercegovine" broj 60/05, odbijanje dijela tužbenog zahtjeva koji se odnosio na uplatu doprinosa zbog navodnog nepostojanja aktivne legitimacije

Pravo apelanata na pristup sudu u okviru prava na pravičan postupak je povrijeđeno u slučaju kada je parnični postupak prekinut do okončanja krivičnog postupka koji je već ranije pravosnažno okončan, ali je u toku postupak po vanrednom pravnom lijeku - zahtjevu za ponavljanje postupka.
• Odluka o dopustivosti i meritumu broj AP 70/05 od 22. aprila 2005. godine, stav 28, objavljena u „Službenom glasniku Bosne i Hercegovine" broj 36/05

U konkretnom slučaju, kada su redovni sudovi tužbe apelanata radi zaštite prava iz radnog odnosa odbacili kao neblagovremene, postoji javni interes u pogledu ograničenja prava propisivanjem određenih rokova, koji se ogleda u efikasnom funkcioniranju pravnog sistema i pravnoj sigurnosti. Propuštanje rokova predviđenih zakonom onemogućilo je redovne sudove da meritorno rasprave o tužbenem zahtjevu apelanata, što nije u suprotnosti sa zahtjevima iz člana 6. stav 1. Evropske konvencije.
• Odluka o dopustivosti i meritumu broj AP 1110/04 od 18. maja 2005. godine, stav 36, objavljena u „Službenom glasniku Bosne i Hercegovine" broj 47/06

Pravo na pristup sudu je povrijeđeno kada redovni sud prekine parnični postupak pokrenut nakon pravosnažno okončanog krivičnog postupka zbog toga što je podnesen zahtjev za ponavljanje krivičnog postupka.
• Odluka o dopustivosti i meritumu broj AP 691/04 od 28. juna 2005. godine, st. 2527, objavljena u „Službenom glasniku Bosne i Hercegovine" broj 27/06, naknada štete, parnični postupak po imovinskopravnom zahtjevu nakon pravosnažno okončanog krivičnog postupka obustavljen, jer je podnesen zahtjev za ponavljanje krivičnog postupka, utvrđena povreda člana 6. Evropske konvencije i člana II/3.e) Ustava BiH

Pravo na pristup sudu traje sve dok se ne realizira utvrđeno građansko pravo. U protivnom, efektivan postupak prilikom utvrđivanja građanskih prava i obaveza bio bi iluzoran ako u naknadnom, izvršnom, postupku to građansko pravo ne može zaživjeti.
• Odluka o dopustivosti broj AP 552/04 od 28. juna 2005. godine, stav 9;
• Odluka broj U 38/02 od 19. decembra 2003. godine, st. 50. i 51, objavljena u „Službenom glasniku Bosne i Hercegovine" broj 8/04, radni spor, utvrđena povreda člana 6. Evropske konvencije i člana II/3.e) Ustava BiH

Postoji povreda prava na pristup sudu kao elementa prava na pravično suđenje ako je zakonom ili nekim drugim aktom vlasti onemogućeno izvršenje pravosnažne sudske presude, kada takav zakon ili drugi akt stavlja „pretjeran teret na pojedince", čime ne zadovoljava uvjet proporcionalnosti između javnog interesa zajednice i osnovnih prava pojedinaca.
• Odluka o dopustivosti i meritumu broj AP 703/04 od 28. juna 2005. godine, stav 47, objavljena u „Službenom glasniku Bosne i Hercegovine" broj 32/05, neprovođenje pravosnažnog rješenja o izvršenju, isplata duga nastalog u ratnom periodu, utvrđena povreda člana 6. Evropske konvencije i člana II/3.e) Ustava BiH

U slučaju kada u periodu od četiri godine Osnovni sud nije preduzeo nijednu radnju s ciljem procesuiranja tužbe, povrijeđeno je apelanticino pravo na pristup sudu, što predstavlja povredu člana II/3.e) Ustava Bosne i Hercegovine i člana 6. stav 1. Evropske konvencije.
• Odluka o meritumu broj AP 994/04 od 13. septembra 2005. godine, stav 32, objavljena u „Službenom glasniku Bosne i Hercegovine" broj 4/06

Federacija Bosne i Hercegovine nije omogućila apelantima pravo na pristup sudu, te je na taj način povrijeđen član 6. Evropske konvencije.
• Odluka o dopustivosti i meritumu broj AP 130/04 od 2. decembra 2005. godine, objavljena u „Službenom glasniku Bosne i Hercegovine" broj 9/06, stara devizna štednja

U slučajevima u kojima je povrijeđeno pravo na pristup sudu potrebno je, kao uvjet postojanja te povrede, da je sud odbacio iz nekog od procesnih razloga da odlučuje o meritumu spora, što u ovom predmetu nije slučaj.
• Odluka o dopustivosti broj AP 1000/04 od 13. oktobra 2005. godine, stav 10

Nema povrede prava na pravično suđenje kada je odluku donio nadležni organ uprave čiju je zakonitost ispitao Vrhovni sud putem zahtjeva za sudsku zaštitu.
• Odluka o meritumu broj AP 676/04 od 20. decembra 2005. godine, st. 30. i 34, objavljena u „Službenom glasniku Bosne i Hercegovine" broj 41/06, upravni postupak, apelant je naveo povredu prava na pravično suđenje, jer je u drugostepenom postupku odlučivao organ uprave, a ne sud, nema povrede člana 6. Evropske konvencije i člana II/3.e) Ustava BiH

U pogledu ograničenja prava propisivanjem određenih rokova postoji javni interes, koji se ogleda u efikasnom funkcioniranju pravnog sistema i pravnoj sigurnosti, te propuštanje rokova predviđenih zakonom onemogućava redovnim sudovima da meritorno rasprave suštinu tužbenog zahtjeva, što nije u suprotnosti sa zahtjevima iz člana II/3.e) Ustava Bosne i Hercegovine i člana 6. stav 1. Evropske konvencije.
• Odluka o dopustivosti i meritumu broj AP 85/06 od 15. februara 2006. godine, stav 31, objavljena u „Službenom glasniku Bosne i Hercegovine" broj 38/07, upravni postupak, propuštanje prekluzivnih rokova, nema povrede prava na pravično suđenje

Povreda prava na pristup sudu ne postoji u slučaju kada apelant tužbom u upravnom sporu nije zahtijevao od suda održavanje usmene rasprave, a sud osporenu odluku donese na sjednici vijeća.
• Odluka o meritumu broj AP 908/05 od 9. februara 2006. godine, stav 26, objavljena u „Službenom glasniku Bosne i Hercegovine" broj 41/06

Iako je prijašnji zahtjev za izvršenje pravosnažno odbijen, stvar nije pravosnažno riješena, jer je prijašnji zahtjev za dozvolu izvršenja bio preuranjen, imajući u vidu da je podnesen prije nego što je nastupio uvjet iz izvršne isprave.
• Odluka o meritumu broj AP 1202/05 od 12. aprila 2006. godine, stav 24, objavljena u „Službenom glasniku Bosne i Hercegovine" broj 61/06, izvršni postupak, neizvršenje pravosnažne sudske odluke, pristup sudu

Nepoduzimanje redovnih sudova bilo kakvih radnji u rokovima višestruko dužim od onih koji su propisani prinudnim zakonskim propisima, te nepoduzimanje bilo kakvih koraka da bi se uklonile smetnje koje dovode do takvog rada sudova, pri tome ne dajući bilo kakvo objašnjenje ili obavještenje građanima o redoslijedu rješavanja njihovih građanskih prava i obaveza, predstavlja kršenje prava na pravično suđenje u odnosu na pravo na pristup sudu, predviđeno u članu II/3.e) Ustava Bosne i Hercegovine i članu 6. stav 1. Evropske konvencije.
• Odluka o dopustivosti i meritumu broj AP 1199/06 od 13. juna 2006. godine, stav 31, objavljena u „Službenom glasniku Bosne i Hercegovine" broj 77/06;
• Odluka o dopustivosti i meritumu broj AP 957/06 od 13. juna 2006. godine, st. 26. i 31, objavljena u „Službenom glasniku Bosne i Hercegovine" broj 67/06, parnični postupak, sud od podnošenja tužbe nije preduzeo niti jednu radnju

Ograničenjem prava na pristup sudu, ustanovljenim donošenjem Zakona o ostvarivanju prava na naknadu materijalne i nematerijalne štete nastale u periodu ratnih djejstava od 20. maja 1992. godine do 19. juna 1996. godine, kojim su nadležni sudovi ustupili te predmete Pravobranilaštvu Republike Srpske na dalji postupak s ciljem zaključenja vansudskog poravnanja apelanticama nije povrijeđeno pravo na pravično suđenje iz člana II/3.e) Ustava Bosne i Hercegovine i člana 6. stav 1. Evropske konvencije.
• Odluka o dopustivosti i meritumu broj AP 1257/05 od 12. septembra 2006. godine, st. 30. i 31, objavljena u „Službenom glasniku Bosne i Hercegovine" broj 7/07, građanski postupak, ratna šteta, utvrđena povreda člana 6. Evropske konvencije i člana II/3.e) Ustava BiH

Propust Republike Srpske da osigura da se ispune zakonske obaveze njenih organa, te time omogući apelantima izvršenje njihovih pravosnažnih odluka predstavlja povredu prava na pravično suđenje.
• Odluka o dopustivosti i meritumu broj AP 1431/05 od 12. septembra 2006. godine, st. 54-56, objavljena u „Službenom glasniku Bosne i Hercegovine" broj 9/06, izvršni postupak

Povreda prava na pristup sudu postoji ako Vlada Republike Srpske nije u roku propisanom zakonom, a ni nakon isteka roka, donijela propis o postupku, uvjetima i prioritetima za ostvarivanje prava na borački dodatak i na taj način onemogućila izvršenje pravosnažne odluke.
• Odluka o dopustivosti i meritumu broj AP 231/06 od 13. septembra 2007. godine, st. 36. i 37, objavljena u „Službenom glasniku Bosne i Hercegovine" broj 86/07, izvršni postupak, isplata boračkog dodatka, utvrđena povreda člana 6. Evropske konvencije i člana II/3.e) Ustava BiH

Okružni sud je arbitrarno primijenio odredbe Zakona o ostvarivanju prava na naknadu štete na način da se, pozivajući se na odredbe navedenog zakona, Okružni sud praktično proglasio stvarno nenadležnim za odlučivanje o žalbi tuženih protiv presude donesene u parničnom postupku pokrenutom po apelantovoj tužbi premda apelantovo potraživanje nije nastalo u periodu koji obuhvata navedeni zakon (od 20. maja 1992. godine do 19. juna 1996. godine), niti su pravni osnov potraživanja odredbe ZOO koje reguliraju institut naknade štete. Na taj način Okružni sud je onemogućio apelanta da ostvari pravo na pristup sudu koje pretpostavlja apelantovo pravo da o njegovom tužbenom zahtjevu nadležni sud donese konačnu odluku u efikasnom sudskom postupku.
• Odluka o dopustivosti i meritumu broj AP 430/06 od 13. decembra 2007. godine, stav 28, objavljena u „Službenom glasniku Bosne i Hercegovine" broj 12/08, parnični postupak zbog neosnovanog obogaćenja, utvrđena povreda člana 6. Evropske konvencije i člana II/3.e) Ustava BiH

Povreda prava na pristup sudu postoji u situaciji kada je Vrhovni sud odbacio apelantovu tužbu u upravnom sporu kao nedozvoljenu iako su činjenice predmeta ukazivale na to da je tužba bila dozvoljena i da je Vrhovni sud trebalo da postupi po tužbi u skladu sa članom 8. Zakona o upravnim sporovima u kojem je propisana mogućnost pokretanja upravnog spora zbog „šutnje administracije".
• Odluka o dopustivosti i meritumu broj AP 2329/06 od 13. maja 2008. godine, stav 23, objavljena u „Službenom glasniku Bosne i Hercegovine" broj 49/08, upravni spor, povrat stana, utvrđena povreda člana 6. Evropske konvencije i člana II/3.e) Ustava BiH

Apelantovo pravo na pristup sudu je povrijeđeno propuštanjem redovnog suda da apelantov zahtjev za stupanje u parnicu, kao umješača na strani tuženog, riješi tako da mu omogući da stupi u parnicu u fazi u kojoj je mogao imati efektivan, odnosno suštinski pristup sudu, na način da uživa sve garancije prava na pravično suđenje.
• Odluka o dopustivosti i meritumu broj AP 2394/06 od 4. septembra 2008. godine, stav 29, objavljena u „Službenom glasniku Bosne i Hercegovine" broj 91/08, parnični postupak, umješač, pristup sudu, utvrđena povreda člana 6. Evropske konvencije i člana II/3.e) Ustava BiH

Ustavni sud zaključuje da ne postoji povreda prava na pravično suđenje iz člana II/3.e) Ustava Bosne i Hercegovine i člana 6. stav 1. Evropske konvencije u odnosu na efektivan pristup sudu zbog nepostojanja sistema besplatne pravne pomoći u Bosni i Hercegovini, kada u postupku utvrđivanja građanskih prava, koji je bio značajan za apelanta, ne postoji ništa što ukazuje da se u konkretnom slučaju radilo o složenom predmetu, da su relevantno pravo i postupak bili složeni, kao i da apelant nije bio u stanju da efektivno zastupa sam sebe u konkretnom postupku.
• Odluka o dopustivosti i meritumu broj AP 2944/08 od 21. jula 2011. godine, stav 69, objavljena u „Službenom glasniku Bosne i Hercegovine" broj 99/11, besplatna pravna pomoć, pristup sudu, nema povrede člana 6. Evropske konvencije i člana II/3.e) Ustava BiH

Ustavni sud zaključuje da nije došlo do povrede prava na pravično suđenje iz člana II/3.e) Ustava Bosne i Hercegovine i člana 6. stav 1. Evropske konvencije u odnosu na pravo na „pristup sudu" u situaciji kada apelanti u predmetnom postupku nisu lično prisustvovali ročištima s obzirom na to da su imali privremenog staratelja za poseban slučaj - advokata koji je štitio njihova prava i interese u predmetnom postupku, a postavljanje privremenog staratelja za poseban slučaj (u situaciji kada redovni sudovi nisu imali podataka o adresama apelanata) izvršeno je u skladu sa relevantnim odredbama Porodičnog zakona.
• Odluka o dopustivosti i meritumu broj AP 3627/08 od 23. septembra 2011. godine, stav 36, privremeni staratelj, pristup sudu, nema povrede člana 6. Evropske konvencije i člana II/3.e) Ustava BiH

Ustavni sud zaključuje da postoji povreda prava na pristup sudu kao segmenta prava na pravično suđenje iz člana II/3.e) Ustava Bosne i Hercegovine kada sud, nadležan da odluči o činjeničnim i pravnim pitanjima, propusti da odluči o izjavljenoj žalbi koja je garantirana zakonom, a što kao posljedicu ima izostanak odluke koja predstavlja konačno rješenje o pravu žalioca.
• Odluka o dopustivosti i meritumu broj AP 3806/09 od 19. jula 2012. godine, stav 31, objavljena u „Službenom glasniku Bosne i Hercegovine" broj 79/12, naplata porezne obaveze iz imovine poreznog obveznika, povreda člana 6. Evropske konvencije i člana II/3.e) Ustava BiH

Ustavni sud zapaža da novčana potraživanja sadržana u odredbama Zakona o pravima branilaca i članova njihovih porodica spadaju u kategoriju socijalnih davanja koje javna vlast, u okviru slobodnog polja procjene, regulira na način za koji procijeni da je najprikladniji društvenim potrebama, s jedne strane, i mogućnostima i prilikama društvene zajednice koja je u pitanju, s druge strane. Prema tome, obim i sadržaj tih prava, kao i mehanizmi za ostvarivanje u cijelosti se nalaze u domenu slobodne procjene javne vlasti. Dovodeći navedeno u vezu sa konkretnim pitanjem, Ustavni sud ukazuje da su ostvarivanja određenih novčanih potraživanja iz oblasti socijalne zaštite branilaca i članova njihovih porodica u Federaciji Bosne i Hercegovine regulirana posebnim zakonom koji, kao lex specialis, ovu materiju u cijelosti stavlja u nadležnost organa uprave. Stoga, Ustavni sud smatra da redovni sudovi, proglašavajući se apsolutno nenadležnim za postupanje po prijedlozima apelanata za prinudno izvršenje novčanih potraživanja apelanata utvrđenih u upravnim postupcima na osnovu Zakona o pravima branilaca i članova njihovih porodica, nisu povrijedili njihovo pravo na pristup sudu, kao segmentu prava na pravično suđenje iz člana II/3.e) Ustava Bosne i Hercegovine i člana 6. stav 1. Evropske konvencije.
• Odluka o dopustivosti i meritumu broj AP 4609/12 od 12. juna 2013. godine, st. 30. i 31, prinudno provođenje izvršenja troškova postupaka koji su nastali u postupcima za ostvarivanje prava na ličnu invalidninu, nema povrede člana 6. Evropske konvencije i člana II/3.e) Ustava BiH

Ustavni sud zaključuje da je prekršeno apelantovo pravo na pristup sudu kao segmentu prava na pravično suđenje iz člana II/3.e) Ustava Bosne i Hercegovine i člana 6. stav 1. Evropske konvencije kada apelantov zahtjev za odgađanje ročišta koje je zakazano za drugi dan vjerskog praznika nije, u okviru diskrecionih ovlaštenja Općinskog suda, prepoznat kao opravdan, jer se, njegujući osnovne vrijednosti jednog multikulturnog društva, o čemu su redovni sudovi morali da vode računa, u konkretnom slučaju, zaista, radilo o opravdanom zahtjevu za odgađanje ročišta.
• Odluka o dopustivosti i meritumu broj AP 2691/10 od 22. oktobra 2013. godine, stav 35, objavljena u „Službenom glasniku Bosne i Hercegovine" broj 92/13, zahtjev da se odgodi ročište za glavnu raspravu koje je zakazano i održano na drugi dan vjerskog praznika, povreda člana 6. Evropske konvencije i člana II/3.e) Ustava BiH

Ustavni sud zapaža da su osporena rješenja o prekidu postupka utemeljena na odredbi člana 4. Zakona o provođenju Aneksa G Sporazuma o pitanjima sukcesije na teritoriji Republike Srpske koji je bio na snazi u tom periodu. Međutim, Ustavni sud podsjeća da je svojom Odlukom broj U 16/11 od 13. jula 2012. godine utvrdio da Zakon o provođenju Aneksa G Sporazuma o pitanjima sukcesije na teritoriji Republike Srpske u cijelosti nije saglasan sa Ustavom Bosne i Hercegovine. S obzirom na navedeno, Ustavni sud smatra da je neophodno naložiti Okružnom privrednom sudu da bez daljnjeg odgađanja nastavi i okonča predmetni postupak. Imajući u vidu navedeno, Ustavni sud zaključuje da je osporenim rješenjima prekršeno apelantovo pravo na pristup sudu kao segmentu prava na pravično suđenje iz člana II/3.e) Ustava Bosne i Hercegovine i člana 6. stav 1. Evropske konvencije.
• Odluka o dopustivosti i meritumu broj AP 5657/10 od 15. januara 2014. godine, st. 31. i 32, objavljena u „Službenom glasniku Bosne i Hercegovine" broj 19/14, zahtjev apelanta koji ima sjedište na teritoriji druge države (Republika Hrvatska) koja je nastala raspadom SFRJ, za rješavanje imovinskopravnih odnosa, prekid postupka, povreda člana 6. Evropske konvencije i člana II/3.e) Ustava BiH

Ustavni sud zaključuje da postoji povreda prava na pristup sudu kao segmentu prava na pravično suđenje iz člana II/3.e) Ustava Bosne i Hercegovine i člana 6. stav 1. Evropske konvencije kada ograničenje ustanovljeno zakonom, koje se ogleda u plaćanju sudske takse kao uvjeta da se po tužbi postupi, ne predstavlja sredstvo koje je proporcionalno legitimnom cilju - naplati sudskih taksi kao javnih prihoda, jer narušava samu suštinu prava na pristup sudu.
• Odluka o dopustivosti i meritumu broj AP 3991/11 od 21. oktobra 2014. godine, stav 26, objavljena u „Službenom glasniku Bosne i Hercegovine" broj 93/14, sudske takse, povreda člana 6. Evropske konvencije i člana II/3.e) Ustava BiH

Ustavni sud primjećuje da je za apelanta sporno to da li je pobijanim odlukama dovedena u pitanje suština njegovog prava na sudsku zaštitu. U tom kontekstu Ustavni sud uviđa da su redovni sudovi zaključili da su se ostvarile zakonske pretpostavke o presumpiranom povlačenju tužbe, u smislu člana 97. stav 3. ZPP, kojim je propisano da, „ako tužilac bez opravdanog razloga ne dođe na ročište za glavnu raspravu, a bio je uredno pozvan, smatrat će se da je povukao tužbu". Ustavni sud primjećuje da je ratio ove odredbe u činjenici da se parnični postupak pokreće isključivo tužiočevom voljom, te da se pretpostavlja da je u tužiočevom interesu da se postupak okonča u što kraćem roku i sa što manje odgađanja. Tužiočev izostanak sa ročišta, u principu, ukazuje da je izgubio interes za dalje vođenje i da želi povući tužbu. Ovakva vrsta ograničenja prava na pristup sudu služi legitimnom cilju koji se ogleda u racionalnosti i ekonomičnosti vođenja postupka. Ustavni sud smatra da osporenim odlukama nije dovedena u pitanje suština apelantovog prava na pristup sudu, odnosno da je uspostavljena proporcionalnost između upotrijebljenih sredstava i cilja koji se želi ostvariti s obzirom na to da se svojim postupanjem apelant lišio mogućnosti za meritorno rješenje njegovog zahtjeva u sudskom postupku. Činjenica da je postupak nerazumno dugo trajao, što je u svakom slučaju dovelo do apelantovog nezadovoljstva radom sudova, ne oslobađa apelanta obaveze da postupa u skladu sa procesnim pravilima utvrđenim odredbama ZPP.
• Odluka o dopustivosti i meritumu broj AP 900/12 od 16. marta 2016. godine, stav 53, povlačenje tužbe, nema povrede člana 6. Evropske konvencije i člana II/3.e) Ustava BiH

Propisivanje da stranku koja nije advokat, ili koja nema položen pravosudni ispit mora zastupati advokat ili opunomoćenik iz člana 301b. stav 2. ZPP u postupku revizije, kao vanrednog pravnog sredstva, koja se koristi uz zakonska ograničenja propisana odredbom člana 237. st. (2) i (3) ZPP, ne ograničava stranke u zaštiti njihovih prava. Štaviše, prema ocjeni Ustavnog suda, zahtjevom za stručno zastupanje, zbog složenosti postupka, važnosti spora, vrijednosti spora, te efikasnosti suđenja pred najvišom entitetskom sudskom instancom zapravo se štite prava stranaka za čiju je zaštitu neophodno stručno pravno znanje i iskustvo, čime se omogućava da se o pravima i obavezama stranaka odluči djelotvorno i u razumnom roku. Shodno svemu navedenom, Ustavni sud smatra da u okolnostima konkretnog slučaja zakonskim ograničenjem propisanim odredbom člana 247. stav (2) ZPP apelantici nije prekršeno pravo na pristup sudu, kao segmentu prava na pravično suđenje, budući da je to ograničenje pred najvišom sudskom instancom u entitetu, te da je proporcionalno i neophodno u obimu potrebnom da se svrha ograničenja zadovolji u demokratskom društvu, kojim nije došlo do zadiranja u suštinu zajamčenog prava.
• Odluka o dopustivosti i meritumu broj AP 382/17 od 10. maja 2017. godine, st. 34-35, objavljena u „Službenom glasniku Bosne i Hercegovine" broj 39/17, zastupanje stranaka u postupku revizije, nema povrede člana 6. Evropske konvencije i člana II/3.e) Ustava BiH

Ustavni sud smatra da su redovni sudovi u konkretnom slučaju arbitrarnom primjenom materijalnog prava, odnosno propuštanjem da u osporenim rješenjima odredbu člana 51. Zakona o stečajnom postupku tumače u vezi sa drugim relevantnim odredbama navedenog zakona, naročito odredbama člana 11. st. 1. i 5. i člana 50. tog zakona, zaključili da je žalbu protiv rješenja o otvaranju stečajnog postupka ovlašten isključivo da podnese stečajni upravnik. Ustavni sud, u vezi s tim, zapaža da su navedenim tumačenjem redovni sudovi u potpunosti zanemarili stipulaciju relevantnih odredaba Zakona o stečajnom postupku i na taj način onemogućili apelantu da dokazuje da u okolnostima konkretnog slučaja nisu ispunjeni uvjeti za otvaranje stečajnog postupka, čime su prava apelanta kao stečajnog dužnika, zapravo, učinili nedjelotvornim i iluzornim. Redovni sudovi su na taj način apelantu onemogućili pristup sudu kao elementu prava na pravično suđenje iz člana 6. stav 1. Evropske konvencije.
• Odluka o dopustivosti i meritumu broj AP 3082/15 od 11. oktobra 2017. godine, stav 29, objavljena u „Službenom glasniku Bosne i Hercegovine" broj 78/17, stečajni postupak, povreda člana 6. Evropske konvencije i člana II/3.e) Ustava BiH

Ustavni sud zaključuje da je prekršeno apelanticino pravo na imovinu iz člana II/3.k) Ustava Bosne i Hercegovine i člana 1. Protokola broj 1 uz Evropsku konvenciju, te pravo na pristup sudu, kao dijelu prava na pravično suđenje iz člana II/3.e) Ustava Bosne i Hercegovine i člana 6. stav 1. Evropske konvencije, u situaciji kada je apelantica obavezana da plati troškove Pravobranilaštvu RS, koje je zastupalo Republiku Srpsku kao tuženu u postupku za naknadu nematerijalne štete koju je apelantica pretrpjela kao žrtva ratnog zločina, zato što u okolnostima konkretnog slučaja takva odluka suda predstavlja neproporcionalan i pretjeran teret za apelanticu.
• Odluka o dopustivosti i meritumu broj AP 1101/17 od 22. marta 2018. godine, stav 53, objavljena u „Službenom glasniku Bosne i Hercegovine" broj 24/18, naknada troškova postupka, primijenjena praksa iz odluke Evropskog suda Cindrić protiv Hrvatske, povreda člana II/3.e) Ustava BiH i člana 6. Evropske konvencije i člana II/3.k) Ustava BiH i člana 1. Protokola broj 1 uz EK

Ustavni sud zaključuje da nema kršenja prava na pristup sudu kao segmentu prava na pravično suđenje iz člana II/3.e) Ustava Bosne i Hercegovine i člana 6. stav 1. Evropske konvencije kada su redovni sudovi odbacili apelantove tužbe zbog postojanja imuniteta na strani tuženih (sudija) od građanske odgovornosti, te kada u osporenim odlukama nije proizvoljno primijenjeno procesno i materijalno pravo u odnosu na nedostatak pasivne legitimacije na strani tuženih.
• Odluka o dopustivosti i meritumu broj AP 1516/17 od 10. aprila 2019. godine, stav 32, objavljena u „Službenom glasniku Bosne i Hercegovine" broj 36/19, imunitet sudija od građanske odgovornosti, nema povrede člana II/3.e) Ustava BiH i člana 6. Evropske konvencije

 

Copyrights @ 2021 Ustavni sud BiH Sva prava zadržana.