Ustavni sud Bosne i Hercegovine u Vijeću od pet sudija, u sastavu: predsjednik Miodrag Simović, potpredsjednica Seada Palavrić, sudije Mato Tadić, Krstan Simić i Mirsad Ćeman, na sjednici održanoj 25. februara 2010. godine, u predmetu broj AP-3095/07, rješavajući apelaciju Zijada Šabanovića, na osnovu člana VI/3.b) Ustava Bosne i Hercegovine, člana 16. stav 2. i člana 59. stav 2. alineja 1. Pravila Ustavnog suda Bosne i Hercegovine («Službeni glasnik Bosne i Hercegovine» br. 60/05, 64/08 i 51/09), donio je

 

ODLUKU  O  DOPUSTIVOSTI

Odbacuje se kao nedopuštena apelacija Zijada Šabanovića podnesena protiv presude Kantonalnog suda Mostar broj 007-0-U-06-000-599 od 28. septembra 2007. godine, zbog toga što je očigledno (prima facie) neosnovana.

 

OBRAZLOŽENJE

1.                        Zijad Šabanović (u daljnjem tekstu: apelant) iz Visokog, podnio je 20. novembra 2007. godine apelaciju Ustavnom sudu Bosne i Hercegovine (u daljnjem tekstu: Ustavni sud) protiv presude Kantonalnog suda Mostar (u daljnjem tekstu: Kantonalni sud) broj 007-0-U-06-000-599 od 28. septembra 2007. godine.

2.                        Osporenom presudom Kantonalnog suda odbijena je kao neosnovana tužba apelanta kojom je pokrenuo upravni spor protiv rješenja Federalnog zavoda za penzijsko i invalidsko osiguranje Mostar (u daljnjem tekstu: Zavod PIO) broj 02/1-1179294482 od 25. septembra 2006. godine. Navedenim rješenjem Zavoda PIO odbijena je žalba apelanta protiv rješenja direktora Kantonalne administartivne službe u Mostaru od 12. oktobra 2005. godine kojim je odbijen zahtjev apelanta za priznavanje prava na starosnu mirovinu pod povoljnijim, uvjetima prema Uredbi o povoljnijim uvjetima za sticanje prava na starosnu mirovinu vojnih osiguranika Vojske Federacije BiH (u daljnjem tekstu: Uredba).

3.                        U obrazloženju presude Kantonalni sud je naveo da je na prijedlog apelanta održao javnu raspravu na kojoj je prisustvovao apelant i njegov punomoćnik, te da su obrazložili navode iz tužbe. Kantonalni sud je obrazložio da je u postupku utvrđeno da je apelantu prestala vojna služba u Federalnom ministarstvu obrane 30. novembra 1997. godine u skladu s članom 5. stav 1. Uredbe. Konačnim rješenjem Zavoda PIO apelantu nije priznato pravo na starosnu mirovinu s obrazloženjem da je apelant, poslije prestanka vojne službe, bio u radnom odnosu na neodređeno vrijeme. Kantonalni sud je naveo da je članom 5. stav 2. Uredbe propisano da se odredba stava 1. ovog člana između ostalog ne odnosi na vojne osiguranike koji su zasnovali radni odnos na neodređeno vrijeme nakon prestanka djelatne vojne službe.

4.                        Kantonalni sud je obrazložio da iz podataka u radnoj knjižici apelanta i podataka iz matične evidencije Zavoda PIO proizilazi da je apelant bio u radnom odnosu u «Rudnici mrkog uglja Kakanj», da je u jednom periodu bio istovremeno i pripadnik Oružanih snaga RBiH i uposlenik navedenog poslodavca, te da je u jednom periodu bio istovremeno u radnom odnosu u  «Rudnici mrkog uglja Kakanj» i u Federalnom ministarstvu obrane, odnosno da je bio u radnom odnosu kod dva poslodavca. Apelant je na javnoj raspravi objasnio da su «Rudnici mrkog uglja Kakanj» njegov prijeratni poslodavac, da nakon prestanka profesionalne vojne službe nije radio kod navedenog poslodavca, da nije primao plaću, ali mu je poslodavac uplatio doprinose iz radnog odnosa do 2. septembra 1999. godine.

5.                        Kantonalni sud je dalje utvrdio da je, neovisno o statusu apelanta kao radnika u «Rudnici mrkog uglja Kakanj», također nesporno da je apelant, prema podudarnim podacima iz apelantove radne knjižice i matične evidencije Zavoda PIO, bio u radnom odnosu u «Suša commerce» d.o.o. Visoko u periodu od 1. aprila 2000. godine do 31. marta 2004. godine, odnosno ukupno 4 godine bez prekida. Ovo je također utvrđeno i iz rješenja o zasnivanju radnog odnosa na određeno vrijeme i rješenja o prestanku radnog odnosa kod navedenog poslodavca. Kantonalni sud je smatrao da se u smislu odredbe člana 19. st. 3. i 4. Zakona o izmjenama i dopunama Zakona o radu («Službene novine FBiH» broj 32/00) ima smatrati da je apelant zaključio sa istim poslodavcem ugovor o radu na neodređeno vrijeme. Na temelju izloženog Kantonalni sud je zaključio da je Zavod PIO pravilnom primjenom odredaba Zakona o PIO i člana 5. stav 2. Uredbe pravilno utvrdio da apelant ne ispunjava uvjete za priznavanje prava na starosnu mirovinu jer je nakon prestanka profesionalne vojne službe zasnovao radni odnos koji se u smislu odredaba Zakona o radu ima smatrati radnim odnosom na neodređeno vrijeme.

6.                        Apelant se žali na povredu prava na pravično suđenje iz člana II/3.e) Ustava Bosne i Hercegovine i člana 6. stav 1. Evropske konvencije za zažtitu ljudskih prava i osnovnih sloboda (u daljnjem tekstu: Evropska konvencija) i na povredu prava na imovinu iz člana II/3.k) Ustava Bosne i Hercegovine i člana 1. Protokola broj 1 uz Evropsku konvenciju. Apelant se žali na pogrešnu i proizvoljnu primjenu materijalnog prava u konkretnom postupku. Naveo je da je Kantonalni sud pogrešno ocijenio da se u konkretnom slučaju radi o radnom odnosu na neodređeno vrijeme u smislu člana 19. stav 4. Zakona o izmjenama i dopunama Zakona o radu, jer je apelant sa navedenim poslodavcem dva puta zasnovao radni odnos u trajanju od dvije godine, dakle sa prekidom, te se takav radni odnos na određeno vrijeme ne može tumačiti kao radni odnos na neodređeno vrijeme.

Relevantni propisi

7.                        Zakon o izmjenama i dopunama Zakona o radu («Službene novine Federacije BiH» broj 32/00)

Član 16.

Član 19. mijenja se i glasi:

[...]

Ugovor o radu na određeno vrijeme ne može se zaključiti na period duži od dvije godine.

Ako zaposlenik izričito ili prećutno obnovi ugovor o radu na određeno vrijeme sa istim poslodavcem, odnosno izričito ili prećutno zaključi sa istim poslodavcem uzastopne ugovore o radu na određeno vrijeme na period duži od dvije godine bez prekida, takav ugovor smatrat će se ugovorom o radu na neodređeno vrijeme, ako kolektivnim ugovorom nije drugačije određeno.

8.                        Pri ispitivanju dopustivosti apelacije Ustavni sud je pošao od odredaba člana VI/3.b) Ustava Bosne i Hercegovine, člana 16. stav 2. i stava 4. tačka 9. Pravila Ustavnog suda.

Član VI/3.b) Ustava Bosne i Hercegovine glasi:

Ustavni sud, također, ima apelacionu nadležnost u pitanjima koja su sadržana u ovom ustavu  kad ona postanu predmet spora zbog presude bilo kojeg suda u Bosni i Hercegovini.

Član 16. stav 2. Pravila Ustavnog suda glasi:

Ustavni sud će odbaciti apelaciju kao očigledno (prima facie) neosnovanu kada utvrdi da ne postoji opravdan zahtjev stranke u postupku, odnosno da predočene činjenice ni na koji način ne mogu opravdati tvrdnju da postoji kršenje Ustavom zaštićenih prava i/ili kada se za stranku u postupku utvrdi da ne snosi posljedice kršenja Ustavom zaštićenih prava, tako da je ispitivanje merituma apelacije nepotrebno.

9.                        Ustavni sud, u fazi ispitivanja dopustivosti predmeta, mora utvrditi, između ostalog, i da li su ispunjeni uslovi za meritorno odlučivanje koji su nabrojani u članu 16. stav 2. Pravila Ustavnog suda. S tim u vezi, Ustavni sud ukazuje da prema vlastitoj jurisprudenciji i praksi Evropskog suda za ljudska prava (u daljnjem tekstu: Evropski sud), apelant mora navesti povredu svojih prava koje štiti Ustav Bosne i Hercegovine i ove povrede moraju djelovati vjerovatno. Apelacija je očigledno neosnovana ukoliko joj manjkaju prima facie dokazi koji, sa dovoljnom jasnoćom, pokazuju da je navedena povreda ljudskih prava i sloboda moguća (vidi Evropski sud, Vanek protiv Slovačke presuda od 31. maja 2005. godine, aplikacija broj 53363/99 i Ustavni sud, odluka broj AP-156/05 od 18. maja 2005. godine), ako činjenice u odnosu na koje se podnosi apelacija očigledno ne predstavljaju kršenje prava koje apelant navodi, tj. ako apelant nema „opravdan zahtjev“ (vidi Evropski sud, Mezőtúr-Tiszazugi Vízgazdálkodási Társulat protiv Mađarske, presuda od 26. jula 2005. godine, aplikacija broj 5503/02), kao i kad se utvrdi da apelant nije „žrtva“ kršenja Ustavom Bosne i Hercegovine zaštićenih prava.

10.                    U vezi sa navodima o kršenju prava na pravično suđenje i imovinu, Ustavni sud ukazuje da, prema praksi Evropskog suda i Ustavnog suda, zadatak ovih sudova nije da preispituju zaključke redovnih sudova u pogledu činjeničnog stanja i primjene materijalnog prava (vidi Evropski sud, Pronina protiv Rusije, odluka o dopustivosti od 30. juna 2005. godine, aplikacija broj 65167/01). Naime, Ustavni sud nije nadležan supstituirati redovne sudove u procjeni činjenica i dokaza, već je općenito zadatak redovnih sudova da ocijene činjenice i dokaze koje su izveli (vidi, Evropski sud, Thomas protiv Ujedinjenog Kraljevstva, presuda od 10. maja 2005. godine, aplikacija broj 19354/02). Zadatak Ustavnog suda je da ispita da li je eventualno došlo do povrede ili zanemarivanju ustavnih prava (pravo na pravično suđenje, pravo na pristup sudu, pravo na djelotvoran pravni lijek i dr.), te da li je primjena zakona bila, eventualno, proizvoljna ili diskriminacijska. Dakle, u okviru apelacione nadležnosti Ustavni sud se bavi isključivo pitanjem eventualne povrede ustavnih prava ili prava iz Evropske konvencije u postupku pred redovnim sudovima, pa će u konkretnom slučaju Ustavni sud ispitati da li je postupak u cjelini bio pravičan na način na koji to zahtijeva član 6. stav 1. Evropske konvencije (vidi, Ustavni sud, odluka broj AP- 20/05 od 18. maja 2005. godine, objavljena u «Službenom glasniku BiH» broj 58/05).

11.                    Ustavni sud zapaža da je Kantonalni sud dovoljno jasno obrazložio svoju odluku primjenjujući relevantne odredbe materijalnog prava, a takvo obrazoženje Ustavni sud ne smatra proizvoljnim.  Ustavni sud također ukazuje da apelant osim istovjetnih navoda koje je isticao tokom sudskog postupka, u apelaciji ne nudi bilo kakve argumente koji bi opravdali njegovu tvrdnju da je na bilo koji način došlo do kršenja prava na pravično suđenje ili prava na imovinu, osim što je nezadovoljan ishodom konkretnog postupka. Stoga, imajući u vidu da se apelant isključivo žali na primjenu materijalnog prava, a naročito stavove Evropskog i Ustavnog suda navedene u ovoj odluci, Ustavni sud smatra da u vezi sa apelantovim navodima o kršenju prava na pravično suđenje i prava na imovinu nema ništa što ukazuje da apelant ima «opravdan zahtjev» koji pokreće pitanje prava na pravično suđenje ili prava na imovinu iz Ustava Bosne i Hercegovine ili Evropske konvencije koje bi trebalo meritorno ispitati. Zbog toga, Ustavni sud zaključuje da su navodi o kršenju prava na pravično suđenje iz člana II/3.e) Ustava Bosne i Hercegovine i člana 6. Evropske konvencije i prava na imovinu iz člana II/3.k) Ustava Bosne i Hercegovine i člana 1. Protokola broj 1 uz Evropsku konvenciju očigledno (prima facie) neosnovani.

12.                     U skladu sa navedenim, a imajući u vidu odredbe člana 16. stav 2. Pravila Ustavnog suda, prema kojima će se apelacija odbaciti kao očigledno (prima facie) neosnovana, ukoliko ne postoji opravdan zahtjev stranke u postupku, odnosno da predočene činjenice ni na koji način ne mogu opravdati tvrdnju da postoji kršenje Ustavom zaštićenih prava i/ili kada se za stranku u postupku utvrdi da nije „žrtva“ kršenja Ustavom zaštićenih prava, tako da je ispitivanje merituma apelacije nepotrebno, Ustavni sud je odlučio kao u dispozitivu ove odluke.

13.                    U skladu sa članom VI/5. Ustava Bosne i Hercegovine, odluke Ustavnog suda su konačne i obavezujuće.

 

                                                                                                Predsjednik

                                                                                                Ustavnog suda Bosne i Hercegovine

 

                                                                                                Prof. dr. Miodrag Simović